Siverek’ten Sonra: Okul Güvenliği, Rehber Öğretmen Eksikliği ve Türkiye’nin Kamu Personeli Tercihleri

 

 

 

Siverek’ten Sonra: Okul Güvenliği, Rehber Öğretmen Eksikliği ve Türkiye’nin Kamu Personeli Tercihleri

Semptomu mu tedavi edeceğiz, hastalığın kökeni ile mi uğraşacağız?

Bir Sabahın Bilançosu

14 Nisan 2026 sabahı, Şanlıurfa’nın Siverek ilçesindeki Ahmet Koyuncu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde, okulun eski bir öğrencisi olan 19 yaşındaki Ö.K., pompalı tüfekle okula girip rastgele ateş açtı. İçişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre saldırıda 10 öğrenci, 4 öğretmen, 1 polis ve 1 kantin işletmecisi olmak üzere 16 vatandaş yaralandı; saldırgan ise olayın ardından kendi silahıyla hayatına son verdi. Yaralılardan üçünün durumunun ağır olduğu, soruşturma kapsamında 1 kişinin gözaltına alındığı, ilçe emniyet ve milli eğitim müdürlüklerinden toplam 4 yöneticinin görevden uzaklaştırıldığı bildirildi.

Saldırganın olaydan günler önce sosyal medya hesaplarından okula yönelik tehdit mesajları paylaştığı, “Hazır olun birkaç gün sonra saldırı olacak” yazdığı ortaya çıktı. Bu cümle, sadece bir gencin patolojisinin değil; aynı zamanda bir “erken uyarı sisteminin” yokluğunun da itirafı olarak okunmalıdır. Çünkü mesele, münferit bir vakanın detaylarından çok, bu vakanın hangi yapısal boşluklar üzerinde mümkün olduğudur.

Siyaset mi, Politika mı? Bir Kavram Açıklaması

Türkçe’de çoğu zaman birbirinin yerine kullanılan “siyaset” ve “politika” (policy) kelimeleri, esasen iki farklı kavramsal düzeye işaret eder. Siyaset; iktidar mücadelesinin, müzakerenin, karar alma süreçlerinin geniş kapsamlı çerçevesidir. Politika ise bu süreçlerin sonunda ortaya çıkan, belirli sorunları çözmeye yönelik somut planları, devlet işlerini yürütme sanatını ifade eder. Kısaca: Siyaset “ne yapılacağına” karar verirken, politika “nasıl yapılacağını” belirler.

Bu ayrımı Siverek olayına uyguladığımızda manzara netleşir. Siverek’ten sonra yapılan açıklamaların büyük bölümü siyaset düzeyindedir: Kınama, taziye, “münferit olay” söylemi, görevden uzaklaştırma. Ancak hâlâ eksik olan, “politika” düzeyidir: Okullardaki rehberlik servislerinin yapısal kapasitesini, risk altındaki gençlere yönelik erken müdahale mekanizmalarını, silah erişimini, mesleki eğitim okullarındaki bırakma oranlarını dönüştürecek somut, ölçülebilir, bütçesi ayrılmış kamu politikaları.

Semptom Tedavisi mi, Hastalığın Kökeni mi?

Olay sonrası alınan hızlı tedbirleri, klinik dilde “semptomatik tedavi” olarak adlandırabiliriz: Müfettiş görevlendirilmesi, yöneticilerin görevden uzaklaştırılması, okula dört gün ara verilmesi, RAM ve Kriz Yönetim Ekibi tarafından rehabilitasyon çalışması başlatılması. Bu adımların hepsi yerinde, hatta zorunlu adımlardır. Ancak hiçbiri tek başına “hastalığın kökeni” ile uğraşan bir politika değildir.

Hastalığın kökeni, çok katmanlıdır: Okuldan kopmuş bir gencin (saldırgan dokuzuncu sınıftan sonra okulu bırakmış, açık öğretime geçmişti) izlenmediği, sosyal medya üzerinden açıkça paylaştığı tehditlerin filtrelenmediği, ailevi ve psikososyal risk faktörlerinin profesyonel destekle karşılanmadığı bir yapı… Buna ateşli silahlara erişim kolaylığı, mesleki ve teknik liselerdeki yüksek terk oranları, ergenlerde artan psikolojik kırılganlık ve dijital şiddet kültürü eklendiğinde, ortaya “tek bir kişinin kararı” ile açıklanamayacak sistemik bir tablo çıkar. Köke inmek; bu çoklu damarların her birine ayrı bir politikayla cevap vermek anlamına gelir.

İş Bırakma: Hak mı, Hizmet Engeli mi?

Saldırının ardından Memur-Sen ve Eğitim Bir-Sen, 15 Nisan 2026 tarihinde Türkiye genelinde bir günlük iş bırakma kararı aldıklarını duyurdu. Açıklamada amaç şöyle ifade edildi: “Eğitimcilerimizi, öğrencilerimizi ve eğitim kurumlarımızı hedef alan şiddet eylemlerindeki artışa dikkat çekmek ve güvenli çalışma ortamının tesisi.” Eğitim sendikaları ve diğer sendikalar zaman zaman benzer kararlar almakta; bu kararlar kamuoyunda ikircikli bir tartışma doğurmaktadır.

Bir tarafta, sendikal hakların — toplu sözleşme ve grev hakkı dahil — Anayasal güvence altında bulunan emek hakları olduğu; öğretmenin can güvenliğini talep etmek için kullanılan en demokratik araçlardan biri olduğu gerçeği vardır. Diğer tarafta ise hizmet alan tarafın, yani öğrencinin ve velinin, eğitim hakkının kısa süreliğine de olsa sekteye uğraması meselesi durur. Bu ikilemi “sendika kötü” ya da “öğretmen haksız” ikiliğine indirgemek yanlıştır.

Asıl soru şudur: Bir öğretmen, can güvenliğini başka türlü nasıl talep edecektir? Aynı soruyu polis, sağlıkçı, hâkim için de sormak gerekir. Yaralanan polislerden sonra polis “insanları korumaktan vaz mı geçer”? Hayır; ama hizmet sunan kamu görevlisinin can güvenliğinin sağlanması, hizmetin sürdürülebilirliğinin ön koşuludur. Bu nedenle iş bırakma eylemleri, kısa vadede hizmet alan öğrenciyi etkileyen bir araç olsa da; uzun vadede aynı öğrencinin daha güvenli bir okula kavuşması talebinin ifadesidir. Çözüm sendikayı suçlamak değil, sendikanın taleplerini gündeme alıp politikaya dönüştürmektir.

Veli, Çocuğunu Okuldan Alır mı?

Yaralı öğrenci velilerinin ve diğer ebeveynlerin yaşadığı travmayı küçümsemek mümkün değil. Bir velinin, “ya benim çocuğumun okulu da bir gün hedef olursa” diye düşünmesi, son derece insani bir tepkidir. Tarihsel olarak, ABD’de yaşanan okul saldırılarının ardından bazı bölgelerde geçici olarak okula devam oranlarının düştüğü, öğrencilerin ve velilerin akut kaygı yaşadığı bilinmektedir. Türkiye’de Siverek olayı tek başına ulusal bir “okul reddi” dalgası yaratmayabilir; ancak benzer olayların tekrarlanması durumunda, özellikle olayın yaşandığı ve çevre illerdeki okullarda devamsızlığın artması beklenmelidir.

Bu durum, yalnızca eğitim hakkının değil; toplumsal güven duygusunun da yaralanması anlamına gelir. Devlete ve kamu kurumlarına olan güven, “okul gibi en güvenli sayılan yerin bile güvenli olmadığı” fikriyle birlikte aşınır. Devlete düşen, bu güveni eski haline döndürecek somut adımları görünür kılmaktır: Görünür güvenlik tedbirleri tek başına yeterli değildir; asıl olan, okulu yaşamsal bir “bakım ve destek” mekânına dönüştürecek pedagojik ve psikososyal kapasiteyi inşa etmektir.

Muhatap Kim? Milli Eğitim Bakanlığı ve TBMM

Olayın açık siyasal-idari muhatapları bellidir: Milli Eğitim Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve nihai yasama yetkisini elinde bulunduran Türkiye Büyük Millet Meclisi. Norm kadro yönetmeliğinin değiştirilmesi, rehberlik hizmetlerinin yapısının yeniden tasarlanması, okul güvenliği için bütçe tahsisi, ateşli silahlara erişimin sıkılaştırılması — bunların her biri yasama ve/veya yürütme tasarrufuyla mümkündür. Sivil toplum kuruluşları, sendikalar, eğitim akademisyenleri, meslek odaları (TPD, Türk Tabipleri Birliği) ise hem kamuoyu denetimi hem de öneri geliştirme rolleri ile bu sürecin tamamlayıcı aktörleridir.

Ne var ki uygulamada, eğitime ilişkin bütçesel ve idari kararların büyük bölümü, ya bütçe görüşmelerinde sıradan bir kalem olarak ele alınmakta ya da bakanlık iç düzenlemelerine bırakılmaktadır. Oysa okul güvenliği ve öğrenci ruh sağlığı, başlı başına bir “büyük politika” meselesi olarak Meclis çatısı altında ayrı bir gündemle, bütçeli bir eylem planı ile ele alınmayı hak etmektedir.

Rehber Öğretmen Sayıları: Yetersizliğin Rakamla İfadesi

Olayın yaşandığı okulda Rehberlik Araştırma Merkezi’nin sonradan görevlendirilmiş olması, kalıcı, içeriden, okulun içine yerleşmiş bir psikososyal destek yapısının ne kadar kıymetli olduğunu hatırlatıyor. Türkiye’de rehber öğretmen ihtiyacı, son on yılın en çok konuşulan ama en az çözülen meselelerinden biridir.

Rakamlar, sorunun büyüklüğünü görünür kılar. Milli Eğitim Bakanlığı’nın 2023 yılında gerçekleştirdiği 45 bin öğretmenlik atamasında 3.604 rehber öğretmenlik kadrosu açılmış; 2024 yılındaki 20 bin atamada ise yalnızca 1.597 rehber öğretmen ataması yapılmıştır. Türk Eğitim-Sen’in 2025-2026 verilerine göre Türkiye genelinde 55 ilde tespit edilen toplam öğretmen açığı 80 bin 449’a, 62 ilde görev yapan ücretli öğretmen sayısı 71 bin 757’ye ulaşmıştır; en yoğun açık özel eğitim, din kültürü ve İngilizce branşlarındadır. Eğitim Sen ise atama bekleyen öğretmen sayısının 1 milyona yaklaştığını, buna karşılık önümüzdeki iki yıl için yalnızca 10 bin atama planlandığını ifade etmektedir.

Bu tabloyu daha da çarpıcı kılan nokta; aynı dönemde İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve Adalet Bakanlığı’nın istihdam politikalarında, kadro tahsisinin niceliksel olarak belirgin biçimde önde gitmesidir. Hâkim-savcı alımları, polis ve bekçi alımları, sözleşmeli sağlık personeli alımları her yıl on binleri bulurken; aynı yıllarda eğitime, özellikle de rehberlik branşına ayrılan kadronun nispeten kısıtlı kaldığı bir gerçektir. Bu, tek başına bir “ihmal” iddiası değil; bir tercih meselesidir. Ve her tercih, bir politika beyanıdır.

Bir Bakışta Tercih Tablosu (Genel Eğilim)

Aşağıdaki karşılaştırma, kesin yıllık bütçe rakamlarına değil; son on yılda kamuoyunda kemikleşmiş eğilimlere ilişkin kabaca bir özettir. Detaylı veriler için Strateji ve Bütçe Başkanlığı ile bakanlık faaliyet raporları esastır.

•        Güvenlik (polis, bekçi, jandarma): Yıllık on binlerle ifade edilen düzenli alımlar; özel harekât kadrolarının genişletilmesi.

•        Sağlık: Pandemi sonrası hızlanan sözleşmeli alımlar; doktor, hemşire, sağlık teknisyeni kadrolarında belirgin artış.

•        Adalet: Hâkim-savcı, ceza infaz kurumu personeli ve adalet uzman yardımcısı alımlarında istikrarlı artış.

•        Eğitim — özellikle rehberlik: Talep ve ihtiyaca göre oransal olarak en geride kalan branşlardan biri; ücretli öğretmenle açığın kapatılmaya çalışılması.

Bu karşılaştırma şunu söyler: Devlet, “sorun çıktıktan sonra müdahale edecek” kapasiteyi (güvenlik, sağlık, adalet) güçlendirmekte; “sorun çıkmadan önce müdahale edecek” kapasiteyi (rehberlik, sosyal hizmet, koruyucu ruh sağlığı) görece geride tutmaktadır. Bu, klinik metaforla ifade edilirse: Hastayı yoğun bakıma alacak yatak sayısını artırırken, hastalanmasını önleyecek aile hekimini yetersiz bırakmak gibidir.

Milli Eğitim Akademisi: Bir Garipliğin Anatomisi

13 Nisan 2026 itibarıyla yedi ilde 12 şube ile faaliyete geçen Milli Eğitim Akademisi Hazırlık Eğitimi Programı, öğretmen yetiştirme alanında önemli bir paradigma değişikliğinin sahnesi haline gelmiştir. Ankara, İstanbul, Aksaray, Gaziantep, Erzurum, Sivas ve Kayseri’deki merkezleriyle açılan bu yapı, eğitim sendikalarının (Eğitim-İş, Eğitim-Sen) sert eleştirilerine konu olmuştur.

Eleştirilerin ortak çekirdeği şudur: Eğitim fakültelerinden mezun olmuş, pedagojik formasyonunu tamamlamış öğretmen adayları; akademi sürecinde yeniden bir “yeterlilik süzgecinden” geçirilmektedir. Adaylara öngörülen 32 bin 351 TL ücret, özellikle büyükşehir koşullarında temel yaşam giderlerini karşılamaktan uzaktır; sürecin sonunda atama güvencesi de bulunmamaktadır. Sendikalar, sürecin “liyakat” yerine “sadakat” ölçütünü öne çıkardığı, öğretmenlik mesleğinin bilimsel-pedagojik temelinden uzaklaştırıldığı kaygısını dile getirmektedir.

Bu tartışmanın ironisi şuradadır: Bir tarafta yüz binlerce atama bekleyen, formasyonlu, yıllarca KPSS hazırlığı yapan öğretmen adayı; diğer tarafta okul güvenliği ve rehberlik kapasitesi yetersizliği nedeniyle her saldırıda yeniden gündem olan eğitim sistemi. Mevcut akademik birikimi “yeterli görmeyip” yeniden bir akademi sürecinden geçirmek; bu sürece bütçe ayırmak; ancak aynı zamanda rehber öğretmen kadrosunu yıllık birkaç binle sınırlı tutmak — bütün bunlar bir tutarlılık sorununa işaret etmektedir. Sorun “öğretmen yetiştirmek” değil; sorun, mevcut kapasiteyi göreve alabilecek norm, bütçe ve siyasi iradenin yokluğudur.

Köke Yönelik Bir Politika İçin On Öneri

Bu yazının amacı yalnızca bir eleştiri değil; aynı zamanda yapıcı bir öneri seti sunmaktır. Aşağıdaki maddeler, kamu politikası literatüründe ve eğitim psikolojisi alanında genel kabul görmüş, uygulanabilir önerilerdir:

•        Her okulda — 100 öğrenci normuna bakılmaksızın — en az bir kadrolu rehber öğretmen istihdamının yasayla güvence altına alınması.

•        Mesleki ve teknik liselerde, okul terkini önleyici “erken uyarı” sisteminin kurulması; okuldan ayrılan öğrencinin en az iki yıl boyunca takibinin yapılması.

•        Sosyal medyada okula ya da öğretmene yönelik tehdit içeren paylaşımların ihbar edilmesi için BTK, Emniyet ve Milli Eğitim arasında 7/24 işleyen bir koordinasyon protokolünün kurulması.

•        Okullarda mevcut “güvenlik görevlisi” kadrolarının niteliğinin artırılması, bu görevlilerin kriz müdahale ve psikolojik ilk yardım eğitimi almasının zorunlu kılınması.

•        Av tüfekleri dahil ateşli silah ruhsatlandırma süreçlerinde, hane içinde bağımlılık ve şiddet öyküsü olan kişiler için ek psikiyatrik değerlendirme.

•        Ergenlere yönelik koruyucu ruh sağlığı programlarının (okul tabanlı bilişsel-davranışçı müdahaleler, akran destek grupları) yaygınlaştırılması.

•        Velilere yönelik “dijital ebeveynlik” ve ergen ruh sağlığı eğitimlerinin Halk Eğitim Merkezleri ve İl Müftülükleri işbirliğiyle yaygınlaştırılması.

•        Atama bekleyen formasyonlu öğretmen adaylarının, rehberlik ve özel eğitim başta olmak üzere ihtiyaç branşlarına yönlendirilmesi için lisansüstü düzeyde yatay geçiş imkanı.

•        TBMM bünyesinde “Okul Güvenliği ve Çocuk-Ergen Ruh Sağlığı” konulu kalıcı bir alt komisyonun kurulması; her bütçe döneminde bu alana ayrılan kaynağın açıkça raporlanması.

•        Olay sonrası medya yönetiminde RTÜK ve Aile-Sosyal Hizmetler Bakanlığı işbirliğiyle, mağdur kimliklerinin korunması ve travmatik içerik paylaşımının önlenmesi için bağlayıcı standartların geliştirilmesi.

Sonuç: Bir Tercih Anı

Siverek’te yaşanan saldırı, ne ilk ne de — alınacak somut tedbirler olmazsa — son olacaktır. Kamuoyu vicdanı, her olaydan sonra benzer şoku yaşamakta; ardından gündem değişmekte; ve aynı zincirin halkaları yeniden örülmektedir. Bu döngüyü kıracak olan; ne taziye mesajları, ne anlık görevden uzaklaştırmalar, ne de tek bir bakanlığın iç düzenlemeleridir.

Döngüyü kıracak olan, “ne yapacağımıza” yani siyaset düzeyine; bu kararın “nasıl yapılacağına” yani politika düzeyine taşınmasıdır. Bunun için, kamu kaynaklarının dağıtımında bir tercih yapmak gerekir: Müdahale eden devlete mi, önleyen devlete mi yatırım yapacağız? Bekçiyi mi çoğaltacağız, rehber öğretmeni mi? Yeni bir akademi binası mı, mevcut formasyonlu öğretmenin atamasını mı?

Bu sorulara verilecek cevap, bütçeyle, kadroyla, yasal düzenlemeyle, kısacası politika ile verilecektir. Siverek’in bize sorduğu soru — ahlâki, pedagojik ve siyasal bir soru — tam olarak budur.

 

•         

 

 

 

WhatsApp'ta Paylaş